Knot niet te kort
Knotwilgen of andere knotboomsoorten werden vroeger met speciale bijltjes geknot. Bij het knotten bleven stompjes zitten, die weer goed konden uitlopen. Tegenwoordig doet de motorzaag het werk.
Een motorzaag zaagt schijnbaar moeiteloos de dikste takken af. Daardoor is het makkelijk om de takken lekker kort af te zagen, liefst meerdere tegelijk. Soms worden zelfs hele, niet meer zo vitale delen van de knot afgezaagd. Dat lijkt geen probleem. Maar omdat er tot in het oude hout gezaagd wordt, kunnen de slapende knoppen onmogelijk uitlopen. Er ontstaan dus geen of minder nieuwe loten. Hierdoor kan een deel van de knot afsterven. Deze manier van werken kost de knot zijn kop.
De goede hoogte van de af te zagen tak varieert van een halve tot tien centimeter boven het punt waar de tak uit het oudere hout is gegroeid. Met als stelregel: hoe dikker de tak, des te hoger afzagen.
Ook eeuwenoude knoestige lei- of knotlindes ondergaan tegenwoordig de terreur van de motorzaag, waarbij tot diep in het oude hout is gezaagd. Dit met verlies van prachtige oude knoesten en alle risico’s van afsterven van een deel van de boom.
Struweel met vogelgekweel
Veldstruweel kwam vroeger wijdverbreid in Noord Groningen voor. Het stond langs sloten, maren, dijken, wegen en paden. Struweel, het was er eenvoudig, men had er geen last van en hield er geen rekening mee.
Veel is verdwenen door ruilverkavelingen, schaalvergroting, intensief mechanisch onderhoud en dergelijke. Nieuw struweel komt er niet vanzelf bij. Door het onderhoud van bermen en taluds kunnen jonge loten niet uitgroeien. Als zij iets groter worden, komt er een maaibalk overheen. Deze ontwikkeling is jammer voor vogels en landschap.
Met het project 'Struweel met vogelgekweel' wil Wierde & Dijk een karakteristiek Noord-Groninger element terugbrengen in het landschap. Het is een eenvoudige, goedkope en effectieve manier om de vogelstand te bevorderen en om ons landschap te verfraaien.
Kansen voor wierden
Behalve blikvangers in het landschap zijn wierden ook archeologische schatkamers. Het ontstaan ervan gaat terug tot 500 v. Chr. Het overgrote deel van de wierden in Noord-Groningen is tegenwoordig in gebruik bij agrariërs.
De belangrijkste bedreigingen voor de wierden in de landbouw zijn erosie, afkalving en verdroging. Verdroging maakt dat archeologische voorwerpen zoals botten, hout en textiel in de bodem gemakkelijk aangetast raken. Verdroging vindt plaats bij het gebruik als grasland door te weinig verticale instroming van regenwater en door verdamping. Gras verdampt het hele jaar water uit de bodem. Bij gebruik als akkerland kan er meer regenwater instromen, maar vormen erosie en afkalving weer een bedreiging.
Herstelplan Kolken en Dobben in De Marne
foto Jan van 't Hoff
Dobben, kolken en eendenkooien zorgen samen met onder meer wierden en slaperdijken voor een fraaie afwisseling in het open agrarische landschap van Noord Groningen.
De landschapselementen verwijzen naar de ontwikkelingsgeschiedenis van de streek. Niet alleen zijn ze landschappelijk en cultuurhistorisch van belang, ook flora en fauna varen er wel bij. Open water, met een oeverzone van riet, moerasplanten en bijvoorbeeld enkele struiken, vormt een ideaal leefgebied voor water- en moerasvogels, amfibieën en insecten.
Wierden in het Noorden
Wierden liggen verspreid in Noord Groningen en Noord Friesland. Veel dorpen zijn (voor een deel) op Wierden gebouwd, zoals Spijk, Warffum, Leens en Stitswerd.
Doet u wandelend het 'rondje Lammerburen' dan komt u over Wierde Jelamer waar tot de 16e eeuw tien boerderijen stonden.
Bijzonder is ook 'Groot Maarslag'' (tussen Schouwerzijl en Mensingeweer.) De wierde dateert van rond het begin van de jaartelling en beslaat ongeveer 10 ha.
Het is in de loop der tijd met drie meter opgehoogd .Rond de wierde loopt nog de ossengang. Over dit pad brachten de vroegere bewoners van Groot Maarslag hun vee naar de weiden rondom de wierde.
Museum Wierdenland
Dit museum in Ezinge vertelt het verhaal van de Groninger Wierden en Friese Terpen. Ook ziet u er de restanten van de boerderijen die in 1930 door professor Van Giffen werd blootgelegd, bij het afgraven van de Wierde van Ezinge. Meer informatie www.wierdenland.nl.
Prijs voor Projectidee Wierde & Dijk
Op donderdag 20 januari 2011 heeft Wierde & Dijk van Vogelbescherming Nederland een prijs ontvangen voor haar projectidee 'Voedsel voor Erfvogels'. Deze prijs werd uitgereikt tijdens de eerste dag voor agrarische natuurverenigingen in Nijkerk. Wierde & Dijk gaat dit voorjaar van start met het project Erfvogels. Leden krijgen een zaadmengsel aangeleverd dat ingezaaid kan worden op een overhoekje op het erf. Diverse zaadetende- en insectenetende vogels kunnen hier dan meer voedsel vinden.